Κτήριο Σχεδόν Μηδενικής Κατανάλωσης: Το κτήριο του μέλλοντος

Της Παναγιώτας Παπαδοπούλου

Της Παναγιώτας Παπαδοπούλου

Η Ευρώπη σκοποθέτει να μετατραπεί σε μια βιώσιμη και φιλοπεριβαλλοντική οικονομία με χαμηλές εκπομπές άνθρακα έτσι ώστε να καταπολεμήσει την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Τα κτήρια των κρατών μελών της Ευρώπης καταναλώνουν ένα μεγάλο ποσοστό πρωτογενούς ενέργειας – περίπου το 41% – και ευθύνονται για το 30% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης 20-20-20 το οποίο θέλει την επίτευξη των τριών ενεργειακών και κλιματικών στόχων έως το 2020. προβλέπει τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 20% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, άντληση του 20% της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 20%.

Για την επίτευξη των πιο πάνω στόχων, τα κράτη μέλη δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην εξοικονόμηση ενέργειας στα κτήρια και προωθούν την κατασκευή κτηρίων σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης (ΚΣΜΚ). Το ΚΣΜΚ θεωρείται το κτήριο με υψηλή ενεργειακή απόδοση, στο οποίο η σχεδόν μηδενική ή πολύ χαμηλή καταναλισκόμενη ενέργεια για τη λειτουργία του κτηρίου, θα πρέπει να καλύπτεται από ανανεώσιμη ενέργεια που παράγεται από το κτήριο ή πλησίον σε αυτό. Ο ορισμός του ΚΣΜΚ καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2010/31/ΕΕ (αναδιατύπωση της Οδηγίας 2002/91/ΕΚ) που αναφέρεται στην ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, όπου τονίζεται ότι μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2020, πρέπει όλα τα κτήρια να είναι σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενώ τα δημόσια κτήρια θα πρέπει να δώσουν το παράδειγμα μέχρι την 31η Δεκεμβρίου του 2018.

 Ωστόσο, στη νομοθεσία της Κύπρου, τα κτήρια και κατοικίες που βρίσκονται σε περιοχές δημόσιου ενδιαφέροντος, όσον αφορά σε ιστορικούς και παραδοσιακούς λόγους, καθώς και κτήρια όπου χαρακτηρίστηκαν ως διατηρητέα, εξαιρούνται από την Αναδιατυπωμένη Οδηγία 2010/31/ΕΕ. Στα προαναφερόμενα κτήρια θεσμοθετήθηκε να μην λαμβάνονται μέτρα περί ενεργειακής απόδοσής τους για να μην αλλοιώνουν τον παραδοσιακό τους χαρακτήρα και να διατηρούν τη βασική τους εμφάνιση.

Η πλειοψηφία του τωρινού κτηριακού αποθέματος στην Κύπρο έχει κατασκευαστεί πριν το 2006, όταν δεν υπήρχε νομοθεσία σχετικά με τη θερμομόνωση και την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων και γι’ αυτό το λόγο παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό ενεργειακής απόδοσης. Ένα τυπικό νοικοκυριό στην Κύπρο χρησιμοποιεί ένα μεγάλο ποσοστό ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών του. Με την εφαρμογή ενεργειακών αποδοτικών μέτρων υπάρχει η δυνατότητα να μειωθεί σημαντικά η ενεργειακή κατανάλωση για θέρμανση και ψύξη των χώρων, για παραγωγή ζεστού νερού χρήσης καθώς και για φωτισμό του κτηρίου.

Ένα κτήριο, για να μπορεί να θεωρηθεί Ενεργειακό, βασίζεται στο βιοκλιματικό σχεδιασμό. Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός, λαμβάνοντας υπόψη τις εξωτερικές κλιματολογικές συνθήκες, στοχεύει στην εξασφάλιση των απαραίτητων εσωκλιματικών συνθηκών (θερμική άνεση, ποιότητα αέρα) με την ελάχιστη δυνατή κατανάλωση ενέργειας. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται ο κατάλληλος αρχιτεκτονικός σχεδιασμός κτηρίου που να επιτρέπει στον χρήστη να εκμεταλλεύεται τις τοπικές συνθήκες για σκοπούς θέρμανσης, δροσισμού, ηλιοπροστασίας και φωτισμού. Επιπλέον, το κέλυφος του κτηρίου να είναι κατασκευασμένο με τα κατάλληλα θερμομονωτικά υλικά, να υπάρχουν βελτιωμένοι υαλοπίνακες καθώς και συστήματα σκίασης και ρύθμισης φωτισμού για να περιοριστούν οι απώλειες προς το εξωτερικό περιβάλλον. Έπειτα, σημαντικό είναι, στο εσωτερικό του κτηρίου να υπάρχουν ενεργειακά αποδοτικές ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις (για θέρμανση, ψύξη, φωτισμό) και ενεργειακά αποδοτικές ηλεκτρικές συσκευές για μειωμένη κατανάλωση ενέργειας.

Ένα βασικό πλεονέκτημα των ΚΣΜΚ είναι η ανακούφιση από την ένδεια των καυσίμων. Με τον όρο ένδεια καυσίμων δεν εννοούμε την ενεργειακή φτώχεια αλλά την οικονομική προσιτότητα των ενεργειακών υπηρεσιών. Οι κύριες αιτίες της ένδειας καυσίμων είναι το υψηλό κόστος ενέργειας, η ενεργειακή ανεπάρκεια του σπιτιού και το χαμηλό εισόδημα του νοικοκυριού. Οι τρεις κύριοι δείκτες της ένδειας καυσίμων είναι η αδυναμία να διατηρηθεί μια οικία επαρκώς ζεστή, η καθυστέρηση στην πληρωμή λογαριασμών κοινής ωφελείας καθώς και η ύπαρξη υγρασίας στην οροφή και στους τοίχους ή/και η διάβρωση στα πλαίσια των παραθύρων ή στο πάτωμα. Εν τούτοις, ένα ΚΣΜΚ πάρα το αρχικό υψηλό κόστος του, θα πρέπει να παρέχει εξοικονόμηση ενέργειας κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του και έτσι θα παρέχει ανακούφιση της ένδειας καυσίμων.

Ένα ενεργειακό κτήριο δεν πρέπει μόνο να παρέχει εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και να προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής στους ενοίκους του. H θερμική, η οπτική και η ηχητική άνεση καθώς και η ποιότητα αέρα είναι οι σημαντικότερες συνισταμένες που επηρεάζουν την ευεξία του ανθρώπου και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κέλυφος του κτηρίου και τα συστήματα ελέγχου του εσωκλίματος.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παροτρύνει το εκάστοτε κράτος μέλος της να καθορίσει τις ελάχιστες απαιτήσεις του ΚΣΜΚ στην επικράτειά του. Για την Κύπρο, οι ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης για ένα κτήριο για να θεωρηθεί ΚΣΜΚ βασίζονται στον κανονισμό ΚΔΠ 366/2014 και είναι οι εξής:

• Τουλάχιστον το 25% της συνολικής πρωτογενούς ενέργειας που καταναλώνεται στο κτήριο να προέρχεται από ΑΠΕ.

• Ο μέγιστος συντελεστής θερμοπερατότητας (U-value) των τοίχων και των δομικών στοιχείων (κολώνες, δοκοί) του κτηρίου να είναι U≤0.4W/m2K

• Ο μέγιστος συντελεστής θερμοπερατότητας (U-value) των οριζόντιων δομικών στοιχείων (δάπεδα σε πυλωτή, δώματα, στέγες) του κτηρίου να είναι U≤0.4W/m2K

• Ο μέγιστος συντελεστής θερμοπερατότητας (U-value) για τα κουφώματα (παράθυρα και πόρτες) τα όποια αποτελούν μέρος του κτηριακού κελύφους να είναι U≤2,25W/m2K

• Η μέγιστη μέση εγκατεστημένη ισχύς φωτισμού στα κτήρια που θα λειτουργούν ως χώροι γραφείων να είναι 10 W/m2

• Η μέγιστη ζήτηση ενέργειας για θέρμανση για κτήρια που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες είναι 15 kWh/m2/year.

• Η μέγιστη κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας για κτήρια που χρησιμοποιούνται ως κατοικίες είναι 100 kWh/m2/year.

• Η μέγιστη κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας για κτήρια που δεν χρησιμοποιούνται ως κατοικίες είναι 125kWh/m2/year.

Η ριζική ανακαίνιση των κτηρίων στην Κύπρο μπορεί να μειώσει σημαντικά την πρωτογενή ενέργεια που καταναλώνεται στο νησί. Με τον όρο «ριζική ανακαίνιση» εννοούμε όταν το περισσότερο από το 20% της επιφάνειας του κτιριακού κελύφους ανακαινίζεται ή/και όταν το συνολικό κόστος της ανακαίνισης που σχετίζεται με το κτιριακό κέλυφος ή τα τεχνικά συστήματα του κτηρίου είναι υψηλότερο από το 25% της αξίας του (εξαιρουμένης της αξίας της γης στην οποία βρίσκεται το κτήριο) καθώς και τα κτήρια που υποβάλλονται σε ριζική ανακαίνιση, αναβάθμιση ολόκληρου του κτηρίου ή μέρος αυτού, για να ικανοποιούν τις ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης.

Επίσης, βασικό πλεονέκτημα της κτηριακής ανακαίνισης σε ΚΣΜΚ είναι η αποτίμηση του ακινήτου. Η αξία του κτηρίου στην αγορά αυξάνεται ανάλογα με την ενεργειακή απόδοση σε σχέση με τα υπόλοιπα κτήρια. Συγκεκριμένα, το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση του ακινήτου, δηλαδή η ενεργειακή απόδοση των κτηρίων σχετίζεται με την αξία του ακινήτου αλλά και το σχετιζόμενο ενεργειακό κόστος είναι μέρος της εκτίμησης. Σημειώνεται ότι το ΠΕΑ είναι η ενεργειακή ταυτότητα κάθε κατασκευής, η οποία κατηγοριοποιεί το κτήριο ανάλογα με την κατανάλωση ενέργειας σε αυτό. Όλα τα νέα κτίρια, καθώς και τα κτήρια με συνολικό ωφέλιμο εμβαδόν μεγαλύτερο των 1000 τ.μ. που υφίστανται ριζική ανακαίνιση, θα πρέπει να είναι ενεργειακής κατηγορίας Α ή Β. Επιπρόσθετα, κατά την πώληση ή την ενοικίαση κτηρίου, ο ιδιοκτήτης πρέπει να παρουσιάζει στον υποψήφιο αγοραστή ή ενοικιαστή το ΠΕΑ και η κατηγορία της ενεργειακής απόδοσης θα πρέπει να δηλώνεται σε όλες τις εμπορικές διαφημίσεις.

Συμπερασματικά, έχει καταστεί σαφές ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να λάβουν μέτρα για ενθάρρυνση της μετατροπής των προς ανακαίνιση κτηρίων σε κτήρια σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης. Ειδικότερα τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθιερώσουν οικονομικά αποδοτικές προσεγγίσεις για τις ανακαινίσεις ανάλογα με το είδος του κτηρίου, εμπορικά κτήρια ή κατοικίες καθώς και δημόσια και ιδιωτικά κτήρια. Επίσης να καθοριστούν πολιτικές και μέτρα για την τόνωση οικονομικών αποδοτικών ριζικών ανακαινίσεων των κτηρίων (συμπεριλαμβανομένων των σταδιακών ριζικών ανακαινίσεων).

Μπορεί επίσης να σας αρέσει